25 jaar Arthacharya “filantropie loont”

Geplaatst op 2 mei 2017

Deze maand bestaat Arthacharya Foundation, onze lokale partner in Sri Lanka 25 jaar. Ter ere daarvan wordt een internationaal congres georganiseerd met als onderwerp armoede reductie waar diverse hoogwaardigheidsbekleders en deskundigen hun visie op dit onderwerp zullen bespreken. Eén van de sprekers is Egbert Hendriks, onze oprichter. Zijn speech over filantropie lees je hieronder: 

Dit is mijn moment

Mijn hele leven heb ik hard gewerkt en carrière gemaakt. De laatste 10 jaar was ik zelfstandig ondernemer en die periode is succesvol afgerond met verkoop van het bedrijf. In die tijd heb ik meer  verantwoordelijkheid genomen en ook gevoeld. Ik was me meer bewust dan vroeger in loondienst, van mijn  verantwoordelijkheid, de omgang met personeel, de positie van het bedrijf in de maatschappij enz.  In die tijd was er echter alleen maar ruimte om dit tot uitdrukking te brengen binnen de eigen omgeving, niet in de grote wereld daar buiten. Na de verkoop was er het gevoel: dit is mijn moment, dat moet ik pakken.

Dat leidde tot nadenken en keuzes maken: de uitkomst was: ik wil iets in derde wereld, iets met mijn kennis (krediet) en mijn vaardigheden (netwerken, aanjagen, bouwen) en ik wil samen met mijn echtgenote aan de slag met filantropie. Ik wilde iets vinden waarbij mijn gevoel aangaf dat ik het moest doen. Ik had wel iets theoretisch bedacht, maar wilde iets vinden waarbij ook de klik tot stand kwam.

Samen met Rabobank Foundation

Zo kwam ik in 2010 in Sri Lanka terecht, samen met Rabobank Foundation die veel kennis in huis hebben op het gebied van filantropie.  Daar was de eerste klik, met de mensen van  deze organisatie.  Al snel was duidelijk dat zij dezelfde taal spraken en dat voelde goed. Gedurende de reis bezochten we allerlei projecten en we kwamen uiteindelijk in de regio Moneragala.

Filantropie in Moneragala District

Moneragala District bron: Wikipedia

Daar ontmoetten we Sathis de Mel en cliënten van een van hun kantoren in Tanamalwila. Dat voelde heel erg goed. En achteraf kon ik dat herleiden tot de volgende punten die mij overtuigden dat we daar aan de slag moesten:

  1. dat waren in de eerste plaats de mensen. Ik herinner me de grote armoede, maar anderzijds de positiviteit die ze uitstraalden.
  2. het concept van Arthavida: samen verantwoordelijkheid nemen, en vooral die mensen helpen, die ook bereid waren te werken en ondernemen!
  3. Maar ook de wijze waarop zij werkten voor de poorest of the poor, nl niet alleen hen helpen via filantropie en microfinanciering, maar ook met bewustwording en sociale versterking.
  4. De kennis en ervaring die Rabo inbracht. Ze werkten daar al lang, wisten dat Arthavida betrouwbaar was, controleerden hen. Maar ook: ze konden mij fiscaal helpen, regelden het betalingsverkeer en hadden idee hoe ik een start kon maken.
  5. Maar meest belangrijk: de man Sathis, slim, ervaren, betrokken, kennis, begeesterd. Met hem wilde ik het doen.

Microfinanciering in Wellawaya

Er kwam een plan “microfinanciering in Wellawaya”. Een gebied vlakbij Tanamalwila, wat recent nog jungle was en waar mensen die in andere gebieden geen toekomst zagen, naar toe trokken om daar hun geluk te zoeken. Een heel moeilijk gebied dus! Een heel zakelijk plan werd er ontworpen, doel was om de poorest of the poor te helpen hun levensomstandigheden te verbeteren en weer meer perspectief te geven. Het doel was om binnen 3 jaar een rendabele vestiging te hebben.

Eerst moest er allerlei werk worden gedaan: stichting oprichten, fiscaal pad uitzoeken, samenwerkingsovereenkomst maken met Rabo en Arthavida. Maar ook zelf ervaring opdoen, kennis vergaren, vrijwilligers zoeken, website bouwen etc. Daarna gingen Joke en ik de 1e keer op bezoek in 2011. We wisten niet wat ons te wachten stond, het werd een ontvangst door paar honderd vrouwen, met zang, dans, toespraken, vragen etc. We waren zeer onder de indruk. Maar ook blij, we zagen diezelfde positieve instelling die we ook in Tanamalwila tegen kwamen. En die vrouwen, geen man te zien, stelden vragen. De vraag die me het meest bij staat: kunnen jullie een olifantenverzekering regelen. Daar hebben we ook nog echt aandacht aan besteed, maar dat was natuurlijk niet haalbaar. Maar dit was het begin van een betrokkenheid die uitgroeide tot de mooiste periode in mijn leven.

Bill Gates over filantropie

En als ik hieraan terugdenk, dat komt een bekende uitspraak van Bill Gates bij mij naar boven:  “Effective philanthropy requires a lot of time and creativity – the same kind of focus and skills that building a business requires.” Als je e raan begint realiseer je je dat niet. Dan wil je helpen, vanuit de filosofie, zoals je die in het begin geformuleerd hebt.  Maar nu, 7 jaar verder, zie je pas wat deze uitspraak inhoudt.

Nieuwe elementen

Er ontstond geen nieuwe wereld, maar het werk voor Wellawaya was ook een soort onderneming met alle problematieken die erbij hoorden. Maar er kwamen ook vele nieuwe elementen: maatschappelijke betrokkenheid, werken met (niet betaalde) vrijwilligers, die wel moesten bijdragen aan het doel, andere onderwerpen zoals fundraising etc. Het groeide uit via een plan naar een tijdsbesteding, ook qua gevoel, van heel veel uren per week. En uiteindelijk werd het een levensvervulling. Nu ben ik bijna 70 en gedraag ik me niet als een pensionado,  sta ik vol in het leven, en wordt elke keer heel erg blij, als we weer een succes hebben geboekt in of voor Sri Lanka.

Aandachtsgebieden filantropie

De insteek werd anders: Als ondernemer ging het om een commercieel doel, bedrijf groter, meer marktaandeel, verdiensten, strategie, liquiditeit, solvabiliteit, rendement optimaliseren enz. In de filantropie zijn de aandachtsgebieden: hoeveel van mijn vermogen besteed ik aan dit werk, doe ik het alleen of met derden, exit strategieën, nadenken over doelstellingen, primair niet over hoeveel geld krijg ik binnen maar over hoeveel geef ik uit. Later ging ook fundraising weer een rol spelen, omdat de doelstellingen verbreed werden.

Bij de start was microkrediet het enige punt dat aan de orde was. Enerzijds omdat de vraag daarop gericht was via Arthavida, maar ook omdat mijn scoop niet breder was. Later kwam ook het andere aspect van de armoedebestrijding aan de orde: hoe kunnen we in de breedte hieraan werken. De eerste vraag over de olifantenverzekering werd een vraag over water, onderwijs, bouwen, preschool etc. Dit had ook te maken met de ontwikkeling die de armen in Wellawaya doormaakten. Waren ze in het begin alleen bezig met inkomen te verkrijgen, later werd hun focus breder en dieper. Toen ze hun eerste financiële behoeftes hadden kunnen vervullen, ontstonden op de voornoemde gebieden allerlei ideeën en wensen.

Veranderende organisaties

Dit leidde ook aan de kant van de organisatie in Nederland en Sri Lanka tot nieuwe stappen. Rabo adviseerde Arthavida om een splitsing te maken tussen sociale projecten en financiële. De aansturing van beide is verschillend. Zo ontstond Arthacharya en Arthavida. Maar ook bij Sampath gebeurde er van alles. De veranderingen in de diensten die we in Wellawaya aanbieden eisen een steeds meer professionele organisatie en strategie. Dat kwam niet alleen doordat gebeurde wat boven geschetst is, maar ook door het feit dat ik in mijn commerciële leven ervoer dat ik goed kon netwerken en andere mensen winnen voor mijn strategie en plannen. Dat gebeurde nu weer.

Andere NGO’s in Nederland waren enthousiast over het concept, en dit leidde tot samenwerken met andere partijen, die via onze organisatie hun doelstellingen trachtten te realiseren. Dan heb ik het niet alleen over internationaal opererende NGO’s, maar ook over kleinere vermogens stichtingen, die geen eigen apparaat hebben, maar wel goed willen doen, en daarvoor budget hebben.

Dit leidde tot een versnelling en vergroting van de plannen. Wij gingen functioneren als aanjager, de partij die plannen ontwikkelde, daarvoor aan onze partners  toezeggingen deed, en een deel van de funding van het project onderbracht bij derden. Het mooiste voorbeeld daarvan is het Community Centre in Wellawaya. Hiervoor was een budget geraamd van €108.000, terwijl onze stichting, na de toezegging, hiervan slechts < €20.000 voor haar eigen rekening nam. Anderen, in totaal 4, financierden de rest. En een van hen is nu zelfs partner van Arthavida geworden en bouwt met hen in het noorden van het land een nieuw community centre!

Sociale projecten en microfinanciering versterken elkaar

Andere lering uit onze projecten in Wellawaya is, dat sociale projecten en microfinanciering elkaar versterken. Het mooiste voorbeeld hiervan is de bijdrage die wij maandelijks verstrekken aan de kinderen van onze microfinancieringsklanten. De kinderen kunnen hierdoor de tuitionclasses, noodzakelijk om ze kansen te geven in hun verdere ontwikkeling, betalen. De ouders zijn super trots, maar ook zijn ze loyalere cliënten van de microfinancieringsorganisatie, en is hun betalingsdiscipline mede daardoor beter.

Maar ook in Nederland gebeurde er een en ander: we ontwikkelden ons van een klein particulier filantropisch initiatief tot een meer professionele NGO. Niet alleen qua budget, jaarlijks te besteden, maar zeker ook in de vorm van meer professionele vrijwilligers/ondersteuners in plaats van goedwillende vrijwilligers. Onze status wordt erkend door de professionele partijen in deze wereld.

Tanamalwila

Inmiddels hebben we, samen met Sathis, de conclusie getrokken dat we in Wellawaya kunnen gaan afronden en zijn we in Tanamalwila gestart met nieuwe projecten, en kunnen we de lessen van Wellawaya aldaar toepassen. Daarnaast maakten mijn vrouw en ik een persoonlijke ontwikkeling door: minder  politiek rechts georiënteerd, meer maatschappelijk betrokken, meer bezig met wat er in de wereld gebeurt, meer bevrediging vindend in het werk, en om met de woorden van Bill Gates nogmaals te spreken:

Philanthropy is fun and fulfilling

De periode van de jaren sinds de oprichting van de stichting is super. Het leven heeft veel meer inhoud gekregen. Ik kijk er elk jaar weer naar uit, om in Sri Lanka te komen. Om de mensen van Arthavida te ontmoeten, maar vooral de mensen in het zuiden. Wij hebben samen het verschil voor hen gemaakt. Ze zijn nu:

  • vrouwen die krediet krijgen, daarmee krijgen ze de portemonnee thuis in handen. Dus zij bepalen hoe het geld wordt uitgegeven. Ze realiseren zich dat ook.
  • Ze hebben meer perspectief. Arthavida bevordert dat mede door hen met elkaar te verbinden in CBO’s, Community Based Organisations.
  • beter dan in het verleden in staat om hun eigen keuzes te maken
  • veel meer toekomstgericht, en de uitzichtloosheid van deze mensen, met niet zelden met een suïcide als gevolg, zal zeker afnemen.
  • beter dan in het verleden hun eigen basis behoeftes dekken.

Dit brengt mij ertoe om te stellen: filantropie is lonend, beloont. En dat niet alleen voor de doelgroep, de mensen in Sri Lanka, maar ook voor de mensen van Arthavida, de professionele partners in Nederland. Maar zeker ook voor alle mensen in mijn persoonlijke omgeving. Ik draag overal uit, dat dit werk inhoud geeft, bevrediging, en dat dit de relatie met de mensen om mij heen een andere inhoud geeft en verdiept.  Ik beschouw het dus niet alleen als mijn missie om de mensen in Sri Lanka te helpen, maar zeker ook om in mijn omgeving in Nederland dit uit te dragen en anderen te winnen voor mijn ideeën en plannen.

Philantropy pays off